1. Ποιος φταίει για το πρόβλημα: Το πρόβλημα το δημιούργησαν οι κυβερνήσεις. Από το 1950 και για σχεδόν 4 δεκαετίες και με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων (ΕΡΕ, Ένωσης Κέντρου, Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ), σημειώθηκε η μεγαλύτερη ληστεία σε βάρος των αποθεματικών της κοινωνικής ασφάλισης. Με τον νόμο 1611 του 1950 υποχρεώθηκαν, όλα τα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας, να καταθέτουν το σύνολο των αποθεματικών τους, άτοκα, σε ειδικό λογαριασμό της Τράπεζας της Ελλάδας, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση, με άτοκα ή χαμηλότοκα δάνεια (θαλασσοδάνεια) εφοπλιστών και βιομηχάνων, στο όνομα της ανάπτυξης της οικονομίας. Η απώλεια για τα Ταμεία, με βάση τα ισχύοντα κάθε φορά επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων στις τράπεζες, ανέρχεται σε εκατοντάδες δις ευρώ, τα οποία αν υπήρχαν σήμερα, κανένας δεν θα μπορούσε να μιλήσει για δημοσιονομικό πρόβλημα χρηματοδότησης της κοινωνικής ασφάλισης. Στις δεκαετίες του ’80 και του ΄90 τα ταμεία σπρώχνονται σταδιακά στο δανεισμό από τις τράπεζες για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, στο χρηματιστηριακό τζόγο, τα δομημένα κοκ, ενώ αυξάνεται σε 23 % το ποσοστό των αποθεματικών που τοποθετούνται σε μετοχές και σε μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων, τα οποία κυκλοφορούν οι θυγατρικές εταιρείες των τραπεζών.
Γενικά τα αποθεματικά των ταμείων αντιμετωπίζονται και χρησιμοποιούνται για την χρηματοδότηση της όποιας «ανάπτυξης» και μάλιστα χωρίς κανένα κόστος αφού την όποια χασούρα την χρεώνονται οι εργαζόμενοι.
2. Τα μέτρα: Οι μέχρι τώρα προτάσεις αφορούν αύξηση των ορίων ηλικίας , επανεξέταση των βαρέων και ανθυγιεινών με τη λογική να κοπούν όλες οι πρόωρες συντάξεις, μείωση των συντάξεων, επανεξέταση του καθεστώτος των αναπηρικών και χτύπημα σε ειδικές κατηγορίες γενικά. Αυτό που δε λέγεται καθαρά είναι ο στόχος δηλαδή η εκχώρηση της ασφάλισης στο κεφάλαιο που επιτυγχάνεται με το σύστημα των τριών πυλώνων (1ος κοινωνική ασφάλεια=πρόνοια, 2ος επαγγελματικά ταμεία, 3ος ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες).
Κατ΄αρχήν, χρησιμοποιείται και πάλι σαν εξιλαστήριο θύμα η νέα γενιά (για αυτή υποτίθεται θα ισχύσουν τα μέτρα) και η ταχτική του διαχωρισμού με σκοπό τη διάσπασή και την αποδυνάμωση της αντίστασης των εργαζόμενων. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι ρυθμίσεις που αρχικά αφορούν τους νέους εργαζόμενους σταδιακά εφαρμόζονται και στους υπόλοιπους, που βαφτίζονται «ρετιρέ» και «προνομιούχοι» και μπαίνουν ακόμα ευκολότερα στο στόχαστρο. Στην πραγματικότητα, όσοι θα συνταξιοδοτηθούν από 1.1.2008 θα παίρνουν, με τους ισχύοντες νόμους, χρόνο με το χρόνο, μικρότερες συντάξεις. Δεύτερον, σήμερα το 65,4% των συνταξιούχων παίρνει σύνταξη μικρότερη από 600€, άρα για ποιες μειώσεις να συζητήσουμε; Κι επιπλέον, όλες αυτές οι προτάσεις στην ουσία σημαίνουν ότι δεν αγγίζουμε το θέμα της εισφοροδιαφυγής και εισφοροκλοπής και ότι μετακυλύουμε το κόστος της κοινωνικής ασφάλισης αλλά και της κλοπής όλων αυτών των χρόνων στους ασφαλισμένους. Ούτε και θίγεται το θέμα της ανασφάλιστης εργασίας, της μερικής απασχόλησης κλπ που εφαρμόζονται μεν κυρίως στους νέους εργαζόμενους αλλά συμβάλλουν στη διάλυση του ασφαλιστικού συστήματος με τη μείωση των εσόδων του.
3. Η εισφοροδιαφυγή: Όλες οι κυβερνήσεις της τελευταίας 20ετίας έχουν με μεγάλη ευκολία ψηφίσει ρυθμίσεις για τα χρέη των μεγαλοοφειλετών. Η εισφοροδιαφυγή και εισφοροκλοπή νομιμοποιείται κι επιβραβεύεται. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των εργαζομένων του ΙΚΑ η εισφοροδιαφυγή ξεπερνά τα 2 δις €, 1 στους 6 εργαζόμενους είναι ανασφάλιστος, 1 στις 7 επιχειρήσεις δεν έχει σχέση με το ΙΚΑ, ενώ από τα 13 ελεγκτικά κέντρα για την εισφοροδιαφυγή που προβλέπει ο ν. 2556/1997 σήμερα λειτουργούν μόνο 4 και αυτά είναι υπό διάλυση λόγω της έλλειψης προσωπικού. Οι ρυθμίσεις που γίνονται για τους οφειλέτες είναι πιο ευνοϊκές για χρέη άνω του 1 εκατομμυρίου € και πρακτικά οι μεγαλοοφειλέτες δεν πληρώνουν ποτέ αναμένοντας την επόμενη ρύθμιση. Οι εργοδότες που εισφοροδιαφεύγουν στην ουσία δεν πληρώνουν μέρος του εργατικού μισθού που όμως υπολογίζεται στο μισθολογικό κόστος και μετακυλύεται στους καταναλωτές. Την ίδια στιγμή το ίδιο το κράτος χρωστάει από εισφορές αλλά και από την κρατική ενίσχυση (το 1% του ΑΕΠ για τα ταμεία που προβλέπεται από το Ν. Ρέππα) συνολικά 10 Δις €.
4. Βαρέα και ανθυγιεινά: Στην Ελλάδα, εξαιτίας της απουσίας του κράτους από τη δημιουργία της κοινωνικής ασφάλισης, υπάρχει ένα ανομοιογενές σύστημα αφού κάθε κλάδος ανάλογα με τους συσχετισμούς που πετύχαινε κατοχύρωνε κάποια επιπλέον δικαιώματα. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των ΒΑΕ στην οποία υπάρχει πράγματι «ανορθολογισμός», όπως λέει και η κυβέρνηση, με τη διαφορά ότι ο ανορθολογισμός αυτός δε βρίσκεται στο πλήθος και το είδος των επαγγελμάτων που εντάσσονται σε αυτά αλλά στο ότι υπάρχουν πολλά επαγγέλματα που δεν εντάσσονται καθόλου ενώ το δικαιούνται πχ οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα, ενώ σε άλλα εντάσσεται μέρος μόνο των εργαζόμενων, πχ οι κρεοπώλες της κεντρικής αγοράς σε αντίθεση με τους υπόλοιπους. Ο δεύτερος ανορθολογισμός έχει να κάνει με το ότι η κατάργηση ή συρρίκνωση των ΒΑΕ δε σημαίνει και βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας. Αλλά ακόμα και αν βελτιωθούν οι συνθήκες είναι σίγουρο πως κάποια επαγγέλματα δε θα πάψουν να είναι βαριά και ανθυγιεινά.
5. Για την ενότητα των εργαζόμενων: Εμείς λέγοντας ενότητα των εργαζόμενων εννοούμε δυο πράγματα. Πρώτο, το να ενωθούν στη δράση τα Αριστερά κόμματα και παρατάξεις που δρουν στην κοινωνία και στους χώρους των εργαζόμενων. Μπορεί να μην μπορούμε να συμφωνήσουμε ιδεολογικά ή και σε όλα τα πολιτικά ζητήματα αλλά μπορεί να βρεθεί ένα ελάχιστο επίπεδο συμφωνίας στην υπεράσπιση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Κάτι τέτοιο θα πολλαπλασίαζε τις υπαρκτές δυνάμεις που μπορούν να κινηθούν για να ξεσηκώσουν τον κόσμο. Επίσης θα δημιουργούσε μια άλλη δυναμική σε κοινωνικό και εργατικό επίπεδο.
Δεύτερο, η ενότητα των εργαζόμενων σημαίνει ένα μόνιμα ανοικτό μέτωπο με τις διαχωριστικές πολιτικές. Ενάντια στους διαχωρισμούς των γενεών, των επαγγελμάτων, και κάθε άλλη διάκριση. Κατάργηση των νόμων που προβλέπουν τέτοιους διαχωρισμούς (Σιούφα, Ρέππα). Να αναθεωρήσουν τα συνδικάτα τις διαχωριστικές λογικές που προβάλουν (πχ διαχωρισμός των κατώτερων συντάξεων από το ασφαλιστικό σύστημα, στήριξη του νόμου Ρέππα κλπ). Μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούμε να πλησιάσουμε τους νέους εργαζόμενους που είναι το πιο μαζικό, το περισσότερο πληττόμενο αλλά και το πιο εγκαταλελειμμένο κομμάτι των εργαζόμενων.
6. Για τον κοινωνικό διάλογο: Είμαστε ενάντια στον κοινωνικό διάλογο πρώτα και κύρια γιατί στο διάλογο αυτό εξ ορισμού συζητάνε οι «κοινωνικοί εταίροι» για να λύσουν προβλήματα. Και εμείς, σαν κομμάτι των εργαζόμενων, δεν είμαστε συνεταίροι ούτε με το κράτος ούτε με τους επιχειρηματίες. Είμαστε στην απέναντι όχθη. Ο θεσμός του κοινωνικού διαλόγου φτιάχτηκε για να μοιράζει το πολιτικό κόστος για τις κυβερνητικές αποφάσεις. Σαν εργαζόμενοι είμαστε διατεθειμένοι να προβάλουμε, να διεκδικήσουμε και να συζητήσουμε τα αιτήματά μας αλλά μέχρι εκεί. Δεύτερον δεν έχουμε να συζητήσουμε τίποτα με αυτούς που συστηματικά κατεδαφίζουν την κοινωνική ασφάλιση. Με αυτούς που επί 50 χρόνια κλέβουν τα ταμεία εν ψυχρώ και ακόμα και σήμερα δηλώνουν (Αλογοσκούφης) πως αν βρεθούν νέοι πόροι και δημιουργηθούν πλεονάσματα αυτά θα πάνε να καλύψουν τρύπες του προϋπολογισμού. Δεν έχουν καμιά πρόθεση να σώσουν το σύστημα. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να περιορίσουν δικαιώματα, να ανοίξουν το δρόμο για τα επαγγελματικά ταμεία και την κοινωνική ασφάλιση.
7. Μπορεί να υπάρξει ένα βιώσιμο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης; Η κυβερνητική πλευρά θεωρεί πως η επιβίωση του ασφαλιστικού μπορεί να υπάρξει μέσα από την αύξηση των ορίων ηλικίας και τη μείωση των παροχών. Βεβαίως πίσω από όλα αυτά αφήνουν να διαρρεύσει η αδυναμία του σημερινού συστήματος (ενιαίο κοινωνικό δημόσιο) να επιβιώσει και σπρώχνουν τα πράγματα δια της εις άτοπον απαγωγής στο σύστημα των 3 πυλώνων (τριφασικό) που είναι και ο τελικός στόχος τους. Εμείς λέμε ότι μπορεί να υπάρξει ένα ενιαίο, δημόσιο κοινωνικό σύστημα ασφάλισης το οποίο να είναι βιώσιμο μόνο και μόνο αν αποφασίσουν να μαζέψουν τις εισφορές των εργοδοτών και να μην τις θεωρούν χαμένες (χαρισμένες) από χέρι και αν το κράτος τηρεί τις υποχρεώσεις του. Αν εξαλειφθεί η εισφοροδιαφυγή και η ανασφάλιστη εργασία είναι αποδεδειγμένο ότι το σύστημα είναι παντελώς βιώσιμο χωρίς να παρθεί κανένα μέτρο. Σε αυτό έρχεται να συγκλίνει και η μελέτη του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας για το ΙΚΑ, που δεν τους βγήκε όπως ήθελαν. Ακόμα και αν δεν είναι έτσι και χρειάζονται περισσότεροι πόροι αυτοί εύκολα μπορούν να βρεθούν από την επιστροφή των κλεμμένων των ταμείων, την φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας –ας δώσουν κάτι και για τους φτωχούς- και την φορολόγηση των χρηματιστηριακών συναλλαγών. Με αυτούς τους πόρους όχι μόνο σώζεται το σύστημα αλλά μπορεί να δώσει και ανθρώπινες συντάξεις και άλλες αναγκαίες παροχές. Και υπάρχουν περιθώρια και για φορολόγηση του μεγάλου κεφάλαιου, των τραπεζών και των εφοπλιστών αν κάτι πάει στραβά στο μέλλον. Το κρίσιμο παρ΄ όλα αυτά δεν είναι που θα βρεθούν πόροι αλλά πως θα διασφαλιστούν. Το σύστημα μπορεί να σωθεί μόνο αν τους αναγκάσουμε να το σώσουν. Γιατί δε θέλουν να το σώσουν και ίσα-ίσα κάνουν ότι μπορούν για το βουλιάξουν. Άρα το ζήτημα και οι αποφάσεις είναι πολιτικές. Και η δική μας απόφαση, η απόφαση της κοινωνίας είναι: Θέλουμε δημόσια κοινωνική ασφάλιση για τους εργαζόμενους και όλο το λαό.
